CERN Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda yürütülen deneyler, doğada bugüne kadar incelenen en küçük ölçeğe ilişkin sinyalleri belirledi. Cambridge Üniversitesi'nin öncülüğündeki çalışma, zepteevren adı verilen ölçeği bu alanda öne çıkardı.
Araştırma sonuçlarına göre ulaşılan boyut, atomdan 100 milyar kat daha küçük. Bu ölçekte gözlenen davranışların, evrenin işleyişini açıklayacak yeni ve daha kapsamlı bir teori geliştirmeye katkı sağlayabileceği bildirildi.
Karanlık madde doğrudan görülemiyor ve evrenin en büyük kısmını kaplıyor; yalnızca çevresine uyguladığı kütle çekim etkisiyle fark edilebiliyor. Araştırmacılar bu nedenle yüksek enerjili çarpışmalarda ortaya çıkan, atomdan küçük güzellik kuarkı parçacıklarını inceledi.
Güzellik kuarkı etkileşimleri, metrenin milyarda birinin trilyonda biri ölçeğinde ve saniyenin trilyonda birinden bile kısa ömürlü parçacıkların hareketlerinin tespit edilmesini sağladı. Veri analizi ekibinin başındaki Cambridge Üniversitesi'nden Dr. Harry Cliff, mikro boyuttaki parçacıkların karanlık maddeyle etkileşime daha elverişli olduğunu açıkladı.
Cliff, bir sonraki hedefin bu son derece küçük dünyadaki davranışları izleyerek bilinmeyen parçacıkları keşfetmek olduğunu belirtti. Zepteevrenin eşiğine ulaşıldığı ve çalışmanın kapının tamamen açılmasını hedeflediği bildirildi.
Projeyi yürüten 28 ülke, LHCb detektörünün kapasitesini 10 kat artıracak ve 150 milyon sterlinlik bütçeyi kapsayacak şekilde uzlaştı. İngiltere Araştırma ve Yenilik Kurumu (UKRI), geçen yıl projeye sağladığı finansmanı çekeceğini duyurdu. Uluslararası LHCb işbirliğinin lideri Profesör Tim Gershon, İngiltere'nin araştırmadaki varlığının tehlikeye girebileceğini ve tarihî keşiflerin dışında kalabileceğini söyledi. Profesör Brian Cox da kesintinin İngiltere'nin bilimsel liderlikten geri adım atmasını ve uluslararası itibarını zedelemesini gösterdiğini savundu.
Kaynak: Milliyet Son Dakika
