Gelir dağılımının alt kısımlarında barınma ve gıdaya ayrılan harcama payı yüksek seviyede kalıyor. En yoksul yüzde 20'lik dilim, harcamalarının yüzde 38,75'ini konut ve kiraya, yüzde 29,20'sini gıdaya ayırıyor. İkinci yüzde 20'lik kesimde konutun payı yüzde 29,40, gıdanın payı ise yüzde 24,60 düzeyinde bulunuyor.
TÜİK Hanehalkı Bütçe Araştırması verilerine göre, Türkiye genelinde konut harcamalarının ortalama payı yüzde 24,80, gıdanın payı yüzde 19,50. Buna karşılık en yoksul yüzde 20'lik grupta giyime yüzde 3,26, sağlığa yüzde 1,68, eğlence ve kültüre yalnızca yüzde 1,18 pay ayrılıyor. Temel ihtiyağa daha fazla bütçe ayırmak zorunda kalan bu kesimler, zorunlu tüketim kalemlerindeki fiyat artışlarını daha sert yaşıyor.
Barınma giderleri alt gelir grupları üzerinde genel enflasyonun üzerinde etki oluşturuyor. Gerçek kira fiyatı Ekim ayında aylık yüzde 2,55 artarken yıllık artışı yüzde 39,71'e ulaştı. Kömür ve briket fiyatları aylık yüzde 20,23 yükseldi ve yıllık artışı yüzde 53,19'a taşıdı. Doğalgaz abonelik ve tüketim fiyatlarındaki yıllık yükseliş yüzde 60,62, tüpgaz fiyatındaki artış yüzde 50,62, odun ve pelet fiyatındaki artış ise yüzde 40,44 oldu.
Temel gıda ürünlerinde de belirgin fiyat artışları görüldü. Yeşil yapraklı taze sebzeler aylık yüzde 71,79, domates, biber ve salatalık aylık yüzde 26,77 arttı. Patates ve yumrulu sebzelerin fiyatı yıllık yüzde 126,24, yemeklik yağların fiyatı yüzde 51,12, tereyağı fiyatı ise yüzde 47,06 yükseldi. Motorin fiyatındaki yıllık artış yüzde 76,59, benzindeki artış yüzde 54,30, otogaz fiyatındaki artış ise yüzde 50,21 olarak kaydedildi.
Yeni dayanıklı mal almaya gücü yetmeyen hanelerin başvurduğu bakım, onarım ve tamirat hizmetlerinde de ürünlerin kendi fiyat artışını aşan ücretler görüldü. Ev aletlerinin bakım, kurulum ve tamir masrafları yıllık yüzde 31,83 artarken, giysi onarımı, tadilat ve terzi hizmetleri yüzde 42,81, giysi temizleme hizmetleri yüzde 40,32 yükseldi. İletişim cihazlarının tamir ve bakım hizmetlerindeki fiyat artışı ise yüzde 30,91 oldu.
Dayanıklı malların fiyatlarındaki artış da düşük gelirli tüketicilerin seçeneklerini daraltıyor. Yeni buzdolabı ve fırın fiyatları yıllık yüzde 26,47, çamaşır makinesi fiyatları yüzde 27,74 arttı. Cep telefonu fiyatı yüzde 7,35, bilgisayar fiyatı yüzde 11,93 yükseldi. Böylece satın alma gücü azalan düşük gelirliler, eski ürünlerini kullanmaya devam ederken zorunlu tamirat ihtiyaçlarını da daha yüksek maliyetle karşılamak zorunda kalıyor.
Kaynak: Evrensel
