Türkiye Yeşilay Cemiyeti, bağımlılıkların doğal yaşam alanları ve iklim üzerindeki etkilerini değerlendiren Türkiye Bağımlılık ve Çevre Araştırma Raporu’nu yayımladı. Rapor, Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı COP31 öncesinde tütün, alkol, uyuşturucu, uyarıcı maddeler ve dijital bağımlılıkların çevresel maliyetlerini bir arada ele alıyor.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre tütün üretimi ve tüketimi yılda yaklaşık 80 milyon ton karbondioksit emisyonuna yol açıyor. Bu alanda dünya genelinde 3,2 milyon hektar tarım arazisi kullanılırken yılda 22 milyar ton su tüketiliyor. Küresel ormansızlaşmanın yüzde 5’i tütün üretimiyle ilişkilendiriliyor. Türkiye’de yılda 150,4 milyar adet sigara tüketimi izmarit kaynaklı kirliliği artırıyor.
Alkollü içecek üretiminde litre başına 9 ila 22 litre su kullanılıyor. Uyuşturucu üretimi ise yaşam alanlarının kaybı ve biyolojik çeşitliliğin azalmasıyla ilişkilendiriliyor. Avrupa’daki araştırmalara göre 1 kilogram sentetik uyuşturucu üretiminde yaklaşık 25 ila 43 kilogram kimyasal atık oluşuyor.
Dijital sektörün enerji ihtiyacı da dikkat çekiyor. Çevrimiçi kumar dâhil çeşitli alanlara hizmet veren veri merkezleri küresel elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 1 ila 2’sini oluşturuyor. Bu tüketimin 2030’a kadar iki katına çıkması bekleniyor. ABD’de yapılan bir araştırma, yapay zekâ sunucularının 2024-2030 dönemindeki büyümesinin yıllık 731 ila 1125 milyon metreküp su ayak izi ve 24 ila 44 milyon ton ilave karbondioksit emisyonu yaratabileceğini gösteriyor.
Yeşilay’ın 7 ildeki 7 atık su arıtma tesisinden aldığı 98 numuneyi inceleyen araştırmada 9 farklı psikoaktif madde arandı. Biyolojik arıtma maddelerin yüzde 82 ila 100’ünü sudan uzaklaştırırken bazı kalıntılar arıtma sonrasında da kaldı. MDMA’nın bazı tesislerde yalnızca yüzde 9 azalması, metamfetamin kalıntılarının ise suda devam etmesi tespit edildi.
Raporda hava, su ve kurşun kirliliğinin dünya genelinde yılda yaklaşık 9 milyon erken ölüme yol açtığı belirtiliyor. Bu ölümlerin altıda birinin kirlilikle ilişkili olduğu kaydediliyor.
Kaynak: Yeni Şafak
