Uluslararası bir araştırma ekibi, Akdeniz havzasındaki levha hareketlerini inceleyerek İspanya ve Portekiz'in bulunduğu İber Yarımadası'nın günümüzde saat yönünde yavaşça döndüğünü belirledi. Uydu tabanlı jeodezik ölçümler ile sismik verilerden yararlanan çalışma, yarımadanın jeolojik geçmişindeki hareketin tersine döndüğünü ortaya koydu.
Araştırma verilerine göre, Kretase döneminin sonlarında yaklaşık 90 milyon yıl önce başlayan Alpin dağ oluşum süreci Tetis Okyanusu'nu kapatarak Afrika ve Avrasya levhalarını bir araya getirdi. Bu süreçte Fransa'nın batı kıyılarından ayrılarak Biskay Körfezi'nin açılmasına yol açan İber mikro levhası, saat yönünün tersine dönerek güneybatıya sürüklenmiş ve ardından Pireneleri oluşturacak şekilde Avrupa kıtasına kenetlenmişti.
Bask Üniversitesi araştırmacılarından Asier Madarieta ve çalışma ekibinin elde ettiği bulgular, Afrika ve Avrasya levhalarının yılda 4 ila 6 milimetre hızla birbirine yaklaşmayı sürdürdüğünü gösteriyor. Ancak Cebelitarık Yayı ve çevresindeki karmaşık sınır yapısı ile sismik hareketler incelendiğinde, yarımadanın batı ve güneybatı kesimlerinde saat yönünde bir rotasyon tespit edildi.
Afrika levhasının Cebelitarık'ın batısında oluşturduğu sıkışma kuvvetleri ile Alboran bölgesindeki kabuk deformasyonunun, yarımadanın farklı bölgelerindeki hareket farklılıklarında belirleyici olduğu kaydedildi. Bu dinamikler bölgedeki deprem tehlikesinin haritalandırılması için temel veri sağlıyor.
Sonuçlar, İber Yarımadası'nın geçmişte ters yönde ilerlerken günümüzde saat yönünde dönüşe geçtiğini gösteriyor. Hareket değişimi, levha sınırlarındaki farklı dinamiklerin yarımadanın bölgesel jeolojisine etkisini ortaya koyuyor.
Kaynak: Sözcü
